تاریخچه لکوموتیوهای دیزلی، EMD و GE

نزدیک دو دهه پس از احداث راه آهن سراسری و ورود و بهره برداری از ناوگان ریلی با لکوموتیوهای بخار، لکوموتیوهای دیزلی نیز در سال 1335 وارد کشور شدند. اولین آن‎ها لکوموتیوهای دیزلی 4 محوره G12 با موتور 12 سیلندر 567 بلووری و قدرت 1300 اسب از شرکت EMD متعلق به جنرال موتورز آمریکا بود. که جمع آنها تا 1341 به 136 دستگاه  رسید. این لکوموتیوها جایگزین لکوموتیوهای بخار خطوط اصلی شد.

پس از ورود اولین سری لکوموتیوهای G12 به تدریج ناوگان لکوموتیوهای دیزل با ورود نوع مانوری G8 با موتور 8 سیلندر 567 با 875 اسب بخار قدرت تکمیل شد. برای اولین بار 20 دستگاه لکوموتیو 6 محوره G16 با موتور 16 سیلندر 567 بلووری با قدرت 1800 اسب وارد کشور گردید. در نهایت سال 1350 اولین لکوموتیوهای 3300 اسب GT26CW با موتور 16 سیلندر توربوشارژری 645 به تعداد 51 دستگاه وارد شد. به تدریج به 240 دستگاه رسید.

تاریخچه لکوموتیوهای دیزلی پس از دفاع مقدس

پس از دفاع مقدس، فعالیت‎های اقتصادی و شرکت های بزرگ صنعتی و معدنی مجددا فعالیت خود را آغاز کردند. وزیر وقت راه و ترابری دو گروه از افراد با تجربه خرید خارج از بیرون راه آهن را مامور خرید لکوموتیوهای جدید کرد. گروه اول در خرید از شرکت جنرال الکتریک موفق  شد. این گروه قرارداد 64 لکوموتیو منعقد کرد.

برای تعیین موارد فرعی بدون تغییرات اساسی قرارداد، کار به راه آهن ارجاع  شد. در مذاکرات فنی بدون تغییر مشخصات اصلی توافق شده و با همان موتور، ژنراتور و تراکشن موتور، چند خواسته راه آهن مورد بررسی قرار گرفت. سیستم های حفاظتی و کنترلی لکوموتیو مذکور با تجربه تحلیل خرابی های توربوشارژر لکوموتیوهای جنرال موتورز و با موافقت GE تکمیل شد. بر اساس تجربه افزایش 50 درصدی کشش لکوموتیوهای GM در سال 69، قابلیت کشش بار لکوموتیوهای جدید با 100 درصد افزایش یافت. این قابلیت بدون افزایش قیمت از 1000 تن اولیه به 2000 تن در فراز 10 در هزار رسید.

تاریخچه لکوموتیوهای دیزلی از سال 1370 تا کنون

در سال 1370 در بازرسی لکوموتیوها در کارخانه سازنده مواردی مشاهده شد. این موارد نشان از بی توجهی سازنده به موارد تعهد شده در مذاکرات داشت.  به همین دلیل پیشنهادی در بازگشت از ماموریت به معاون فنی راه آهن داده شد. این پیشنهاد مبنی بر استفاده از حداکثر از ظرفیت کشش پذیرفته شده بود. یعنی 2000 تن برای ارزیابی کارایی واقعی و آشکار شدن کاستی ها در دوران گارانتی بود.

سال 1371  گروه نخست لکوموتیوهای خریداری شده (U30C) وارد کشور شد. مشکلات این لکوموتیو در دوران گارانتی آشکار  شد. با اثبات قصور شرکت GE، ساخت سری اول متوقف شد. مذاکرات برای رفع نواقص سری اول و مشخصات سری دوم آغاز گردید. این مذاکرات، منجر به لکوموتیو (C30-7) با همان موتور ولی قابلیت کشش بار 2800 تن در فراز 1 درصد گردید.

دومین تغییر اصلی، علاوه بر رادیاتور، با تغییر نوع تراکشن موتور، ژنراتور و بوژی فقط در لکوموتیوهای سری دوم از نوع C30-7، همراه بود. در این لکوموتیو قابلیت‎های استثنایی را نهادینه کرد. پس از سه دهه با وجود نگهداری و پشتیبانی ضعیف و به کارگیری پرفشار، اکنون همچنان در کارایی نزدیک دو لکوموتیو معادل و در قابلیت اعتماد و آماده به کاری، از لکوموتیوهای برتر ناوگان کشش راه آهن است. در صورت افزایش بار محوری لکوموتیو به 25 تن نیز می تواند پاسخگوی کشش بالاتر باشد.

مزایای لکوموتیو دیزلی

یکی از مهمترین مزایای این لکوموتیو بهره مندی از ترکشن موتور نوع 752AH است. این ترکشن در لکوموتیوهای آمریکا مانند C40-8 مورد استفاده بود. هر عدد از آنها با 1000 اسب قدرت می‎توانست 80 کیلو نیوتن یعنی تقریبا برابر 8 تن کشش را فراهم نماید. در خطوط آمریکا و بار محوری بالاتر با لکوموتیو 6 محوره کشش آن حدود 48 تن است. یعنی دوبرابر لکوموتیو GT26 کنونی توان دارد. علاوه بر این سیستم کنترل چسبندگی این لکوموتیو هم قابلیت 26 درصد یعنی 30 درصد بالاتر از نوع GT26 را داشت.

هرچند توان 1000 اسبی این ترکشن موتور که سالهاست بومی شده در لکوموتیو دیزلی ما مورد استفاده نیست. فقط گشتاور آن به کار گرفته می‎شود. اما این ترکشن در 73 لکوموتیو 6 محوره برقی نوع E60 با قدرت 6000 اسب توانایی بالای خود را از 1972 به نمایش گذاشت. (نوع 752AF با گشتاور 10 درصد کمتر) که مبنای ایده پلتفرم مشترک برقی آلستوم شد..